پولی کولر آبی قطعهای دایرهای و شیاردار است که به کمک تسمه، نیروی موتور را به محور پروانه منتقل میکند. در هر کولر معمولا یک پولی کوچک روی موتور و یک پولی بزرگ روی محور پروانه قرار دارد و هماهنگی میان این دو قطعه، نقش مهمی در سرعت چرخش فن و میزان باد خروجی دارد. با گذشت زمان ممکن است پولی دچار ساییدگی، تابخوردگی یا شلشدگی شود و نتواند نیروی موتور را بهدرستی منتقل کند. در این شرایط، تعویض پولی فرسوده با نمونهای سالم و متناسب با ظرفیت کولر، باعث چرخش روانتر پروانه، کاهش لغزش تسمه و افزایش باد دهی دستگاه میشود. البته برای افزایش راندمان کولر آبی باید اندازه پولی، نوع تسمه و قدرت موتور کاملا با یکدیگر هماهنگ باشند؛ زیرا نصب پولی نامناسب میتواند فشار زیادی به موتور و یاتاقانها وارد کند.
پولی کولر آبی چیست؟
پولی یا فولی کولر آبی یک قطعه گرد و شیاردار است که روی محور موتور و پروانه نصب میشود. تسمه کولر روی شیار پولیها قرار میگیرد و نیروی چرخشی موتور را به پروانه منتقل میکند. بیشتر کولرهای آبی دو پولی دارند؛ پولی کوچک روی موتور و پولی بزرگ روی محور پروانه قرار میگیرد. هماهنگ بودن اندازه پولیها و تسمه، تاثیر مستقیمی بر سرعت چرخش پروانه و میزان باد خروجی کولر دارد.
کاربرد پولی کولر آبی
مهمترین کاربردهای پولی در کولر آبی عبارتاند از:
- انتقال نیروی موتور به پروانه از طریق تسمه
- به حرکت درآوردن پروانه و ایجاد جریان هوا
- تنظیم سرعت چرخش پروانه
- تاثیر بر میزان باد دهی کولر آبی
- کمک به عملکرد روان و یکنواخت موتور
- جلوگیری از لغزش یا خارج شدن تسمه در صورت انتخاب اندازه مناسب
- کاهش فشار واردشده به موتور، تسمه و یاتاقانها
- کمک به افزایش راندمان کولر در صورت سالم و استاندارد بودن پولی
اگر پولی ساییده، تابدار یا شل شده باشد، نیروی موتور بهدرستی به پروانه منتقل نمیشود و باد کولر کاهش پیدا میکند. در چنین شرایطی، تعویض پولی فرسوده با قطعهای استاندارد و متناسب با مدل کولر میتواند عملکرد دستگاه و میزان باردهی آن را بهبود دهد.
علائم خرابی پولی کولر آبی چیست؟
یکی از علتهای کم شدن باد کولر آبی، خرابی یا فرسودگی پولی است. پولی سالم باید نیروی موتور را بهصورت یکنواخت و بدون لغزش به پروانه منتقل کند. اگر این قطعه ساییده، شل یا تابدار شود، سرعت چرخش پروانه کاهش پیدا میکند و کولر باد کمتری تولید خواهد کرد. در صورت مشاهده علائم زیر، بهتر است پولی بررسی و در صورت خرابی تعویض شود.
1. کاهش باد کولر آبی
اگر با وجود سالم بودن موتور، پمپ و پوشالها، باد کولر کمتر از قبل شده است، احتمال دارد پولی نتواند نیروی موتور را بهدرستی به پروانه منتقل کند. ساییدگی شیار پولی یا لغزش تسمه روی آن باعث کاهش سرعت پروانه و کم شدن حجم هوای خروجی میشود.
2. شنیدن صدای غیرعادی از کولر
صدای جیرجیر، تقتق یا ساییدگی میتواند نشانه شل شدن، تاب برداشتن یا فرسودگی پولی باشد. این صداها معمولا هنگام چرخش موتور بیشتر شنیده میشوند و نباید نادیده گرفته شوند؛ زیرا ادامه کار کولر ممکن است به تسمه، یاتاقان یا موتور آسیب بزند.
3. لغزش یا خارج شدن تسمه
اگر تسمه بهطور مرتب از روی پولی خارج میشود یا هنگام کار میلغزد، ممکن است شیار پولی فرسوده یا اندازه آن نامناسب باشد. در این وضعیت، نیرو بهصورت کامل به پروانه منتقل نمیشود و راندمان کولر کاهش پیدا میکند.
4. پاره شدن مکرر تسمه
پارگی زودهنگام یا مکرر تسمه میتواند به دلیل لبههای تیز، تابدار بودن یا ناهماهنگی پولیها باشد. تعویض تسمه بدون برطرف کردن ایراد پولی، معمولا مشکل را بهصورت موقت حل میکند و احتمال پارگی دوباره وجود دارد.
5. لرزش پولی یا پروانه
پولی سالم باید بدون لرزش و انحراف روی محور بچرخد. اگر هنگام روشن بودن کولر، پولی یا تسمه حرکت ناپایداری دارد، احتمال دارد پولی تاب برداشته یا اتصال آن به محور شل شده باشد. در صورت آسیبدیدگی قطعه، تعویض آن ضروری است.
6. ترکخوردگی، زنگزدگی یا ساییدگی پولی
مشاهده ترک، شکستگی، زنگزدگی شدید یا صاف شدن شیارهای پولی نشان میدهد که قطعه عمر مفید خود را از دست داده است. در این حالت پولی نمیتواند تسمه را بهدرستی نگه دارد و باید با نمونهای استاندارد و متناسب با مدل کولر تعویض شود.
7. کاهش سرعت چرخش پروانه
اگر پروانه کندتر از حالت معمول میچرخد، اما موتور صدای طبیعی دارد، ممکن است مشکل از پولی یا تسمه باشد. خرابی پولی باعث اتلاف بخشی از نیروی موتور میشود و در نتیجه، سرعت پروانه و میزان باددهی کولر کاهش پیدا میکند.
راهنمای انتخاب تسمه و پولی کولر آبی
برای انتخاب پولی و تسمه مناسب، تنها توجه به ظاهر یا قیمت قطعه کافی نیست. اندازه پولی باید با ظرفیت کولر، قدرت موتور، قطر محور و نوع تسمه هماهنگ باشد. انتخاب نادرست این قطعات میتواند باعث لغزش یا پارگی تسمه، کاهش باددهی، ایجاد صدای اضافی و وارد شدن فشار زیاد به موتور و یاتاقانها شود.
هنگام خرید پولی کولر آبی، نکات زیر را در نظر بگیرید:
- ظرفیت کولر: اندازه پولی در کولرهای ۳۵۰۰، ۵۰۰۰ یا ۷۰۰۰ یکسان نیست.
- قطر محور: سوراخ مرکزی پولی باید دقیقا با قطر محور موتور یا پروانه هماهنگ باشد.
- اندازه پولی قبلی: پیش از خرید، قطر خارجی، قطر سوراخ مرکزی و عرض شیار پولی قبلی را اندازه بگیرید.
- نوع و اندازه تسمه: تسمه باید بهدرستی داخل شیار پولی قرار بگیرد و بیش از حد شل یا سفت نباشد.
- جنس پولی: پولی باید مقاوم، بدون ترک، شکستگی، زنگزدگی و تابخوردگی باشد.
- تراز بودن پولیها: پولی موتور و پولی پروانه باید در یک راستا قرار بگیرند تا تسمه از جای خود خارج نشود.
- مشخصات سازنده: برای انتخاب دقیقتر، دفترچه راهنما یا پلاک مشخصات کولر را بررسی کنید.
کوچک یا بزرگ کردن غیراصولی پولی ممکن است سرعت پروانه را تغییر دهد، اما این کار همیشه به معنی افزایش راندمان نیست. استفاده از پولی نامناسب میتواند باعث داغ شدن موتور، استهلاک یاتاقانها و پارگی تسمه شود؛ بنابراین بهتر است قطعهای متناسب با مشخصات استاندارد کولر خریداری شود.
جدول استاندارد تسمه و پولی کولر آبی
اندازه استاندارد تسمه و پولی بر اساس حجم کولر مشخص میشود. جدول زیر میتواند بهعنوان یک راهنمای اولیه برای انتخاب پولی و تسمه مورد استفاده قرار گیرد:
| حجم کولر | اندازه پولی کوچک موتور | اندازه پولی بزرگ یا فلکه | کد تسمه مناسب |
| ۳۰۰۰ و ۳۵۰۰ | ۶۵، ۷۰ یا ۷۵ میلیمتر | ۱۵۵ میلیمتر | A44 یا A45 |
| ۴۰۰۰، ۴۵۰۰ و ۵۰۰۰ | ۸۰ یا ۸۵ میلیمتر | ۲۵۵ میلیمتر | A55 یا A56 |
| ۶۰۰۰ | ۸۹ میلیمتر | ۳۰۸ میلیمتر | A63 یا A64 |
مقادیر این جدول ممکن است با توجه به برند، مدل، قدرت موتور و فاصله میان دو پولی کمی متفاوت باشد. برای کولرهای ۶۵۰۰ و ۷۰۰۰ یا مدلهایی که قبلا قطعات آنها تغییر کردهاند، بهتر است پیش از خرید، اندازه پولی و کد تسمه قبلی بررسی شود. همچنین میتوانید قطعه قدیمی را همراه خود ببرید تا فروشنده نمونهای کاملا هماندازه و سازگار در اختیار شما قرار دهد.
ابزارهای لازم برای تعویض فولی کولر آبی
برای تعویض فولی کولر آبی به ابزارهای پیچیدهای نیاز ندارید و معمولا با چند وسیله ساده میتوانید این کار را انجام دهید. ابزارهای مورد نیاز عبارتاند از:
- فولی جدید و متناسب با مدل کولر
- آچار آلن برای باز و بسته کردن پیچ فولی
- آچار فرانسه یا آچار تخت
- پیچگوشتی برای باز کردن درپوش کولر
- پولیکش برای خارج کردن پولی گیر کرده
- روغندان یا روغن چرخ خیاطی
- تسمه جدید در صورت فرسودگی تسمه قبلی
- دستکش کار برای محافظت از دستها
نحوه تعویض پولی در کولر آبی
تعویض پولی کولر آبی باید با دقت انجام شود؛ زیرا نصب نادرست آن میتواند باعث خارج شدن تسمه، ایجاد صدا و آسیب دیدن موتور شود. مراحل تعویض پولی به شرح زیر است:
۱. برق کولر را قطع کنید
ابتدا کولر را خاموش کرده و برق آن را از فیوز اصلی قطع کنید. تنها خاموش کردن کلید کولر کافی نیست و باید مطمئن شوید هیچ جریان برقی وارد دستگاه نمیشود.
۲. درپوش کولر را باز کنید
با استفاده از پیچگوشتی، درپوش سمت موتور و تسمه را باز کنید تا به پولیها دسترسی داشته باشید. درپوش را در محلی امن قرار دهید تا آسیب نبیند.
۳. وضعیت تسمه و پولی را بررسی کنید
پیش از باز کردن قطعات، محل قرارگیری تسمه و راستای دو پولی را بررسی کنید. اگر تسمه ترکخورده، ساییده یا کشیده شده است، بهتر است همزمان با پولی تعویض شود.
۴. تسمه را از روی پولی خارج کنید
پیچهای پایه موتور را کمی شل کنید و موتور را به سمت پولی پروانه حرکت دهید تا کشش تسمه کم شود. سپس تسمه را بهآرامی از روی پولیها خارج کنید.
۵. پیچ پولی قدیمی را باز کنید
پیچ یا پیچ آلن روی پولی را با ابزار مناسب باز کنید. در صورت زنگزدگی یا سفت بودن پیچ، میتوانید مقدار کمی روغن روانکننده روی آن بریزید و چند دقیقه صبر کنید.
۶. پولی قدیمی را از محور جدا کنید
پولی را بهآرامی و بهصورت مستقیم از روی محور بیرون بکشید. اگر پولی روی محور گیر کرده است، از پولیکش استفاده کنید و از ضربه زدن شدید با چکش خودداری کنید؛ زیرا ممکن است محور موتور آسیب ببیند.
۷. محور را تمیز و بررسی کنید
پس از خارج کردن پولی، محور را از گردوغبار، زنگزدگی و چربی اضافی پاک کنید. همچنین مطمئن شوید محور خم نشده و شیار یا جای پیچ آن سالم است.
۸. پولی جدید را نصب کنید
پولی جدید را در راستای صحیح روی محور قرار دهید. محل پیچ پولی باید با قسمت تخت یا شیار محور هماهنگ باشد. سپس پیچ را محکم کنید، اما از سفت کردن بیش از اندازه آن خودداری کنید.
۹. تسمه را دوباره نصب کنید
تسمه را روی پولی موتور و پولی پروانه قرار دهید. سپس موتور را کمی عقب ببرید تا تسمه به کشش مناسب برسد. تسمه نباید بیش از حد شل یا سفت باشد.
۱۰. تراز بودن پولیها را کنترل کنید
دو پولی باید دقیقا در یک راستا قرار داشته باشند. ناهماهنگی آنها باعث ساییدگی، لغزش یا خارج شدن تسمه در زمان کار کولر میشود.
۱۱. پیچهای موتور را محکم کنید
پس از تنظیم کشش تسمه و تراز کردن پولیها، پیچهای پایه موتور را محکم کنید تا موتور هنگام کار جابهجا نشود.
۱۲. عملکرد کولر را آزمایش کنید
درپوش کولر را ببندید، برق دستگاه را وصل کرده و کولر را برای مدت کوتاهی روشن کنید. به صدای دستگاه، حرکت تسمه و میزان لرزش توجه کنید. اگر تسمه روان حرکت میکند و صدای غیرعادی وجود ندارد، پولی بهدرستی نصب شده است.
نظرات کاربران